શૂન્યપથ – ચિરાગ પટેલ


શૂન્યપથ - ચિરાગ પટેલ માર્ચ ૧૭, ૨૦૧૨ સહુપ્રથમ ઈ.સ. ૪૯૮માં આર્યભટ્ટ દશાંશ પદ્ધતિની સમજુતી આપતી વખતે સ્થાનના મહત્વનો ઉલ્લેખ કરે છે. એટલે, શૂન્યનો ઉપયોગ ભારતમાં ત્યાર સુધીમાં પ્રચલિત થઇ ગયો હોવો જોઈએ. ૨૦૦૦ વર્ષ પહેલા, સુમેર અને ગ્રીસમાં પણ શૂન્ય વિષે ઉલ્લેખ છે, પરંતુ તેમને શૂન્યનાં ઉપયોગ વિષે ગતાગમ નહોતી. પર્શિયામાં ઈ.સ. ૫૦૦ની આજુબાજુમાં થઇ…

રાજયોગ અંગ ૫ – પ્રત્યાહાર – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૫ – પ્રત્યાહાર - ચિરાગ પટેલ ૨૦૨૧ જૂન ૦૯ સપ્તર્ષિ ૮૬૯૬ અષ્ટાંગ યોગના પ્રથમ ચાર અંગો બાહ્ય આચાર અને બાહ્ય શુદ્ધિ માટેના છે. ત્યાર પછીના ચાર અંગો અંતર્મુખી અને આંતરિક શુદ્ધિ માટેના છે. અંતર્મુખી અંગોમાં પ્રથમ અંગ એ પ્રત્યાહાર. પ્રત્યાહાર શબ્દ ‘પ્રતિ’ અને ‘આહાર’ બે શબ્દોના સમાસથી બને છે. ‘પ્રતિ’ એટલે વિરોધી. આમ,…

તરંગ સમીકરણ – ચિરાગ પટેલ


તરંગ સમીકરણ (wave function ) - ચિરાગ પટેલ જાન્યુઆરી ૦૮, ૨૦૧૧ તરંગ સમીકરણ ક્વોન્ટમ ફીઝીક્સમાં એક બહુ જ અગત્યનું સમીકરણ છે. એ કોઈ પણ એક સમયે અને અવકાશમાં કોઈ એક કે વધુ પાર્ટીકલની ક્વોન્ટમ સ્થિતિ ગાણિતિક રીતે સમજાવે છે. ક્વોન્ટમ મિકેનિકસનાં સિદ્ધાંતો કોઈ એક સમયે અને સ્થળે કણ કઈ સ્થિતિમા હશે અને આ તરંગ સમીકરણ…

રાજયોગ અંગ ૪ – પ્રાણાયામ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૪ - પ્રાણાયામ - ચિરાગ પટેલ ઓગસ્ટ ૨૧, ૨૦૧૦ રાજયોગનું ચોથું અંગ પ્રાણાયામ એક બહુ જ અગત્યનું પદ છે. આજકાલ જાણે યોગાસન અને પ્રાણાયામનો વા-વંટોળ ફૂકાયો લાગે છે. બહુ મોટો માનવ સમુદાય શ્વાસોચ્છવાસનાં આપણા શરીર અને મન પર પડતા પ્રભાવને સ્વીકારી પ્રાણાયામ કરતો થઇ ગયો છે. (કડવી વાસ્તવિકતા છે, પણ સાચું છે કે…

રાજયોગ અંગ ૩ – આસન – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૩ - આસન - ચિરાગ પટેલ જુલાઈ ૨૩, ૨૦૧૦ રાજયોગના ત્રીજા અંગ આસનનો અર્થ સામાન્ય રીતે બેસવું કે કોઈ એક સ્થિતિમાં શરીરને રાખવું એવો થાય છે. આસન એટલે શરીરની કસરત એવો પણ અર્થ કરી શકાય. મૂળભૂત ચોર્યાસી આસનો હઠયોગ શાસ્ત્રોમાં બતાવવામાં આવ્યા છે. દરેક પશુ કે પક્ષીની ચોક્કસ સ્થિતિ પરથી આસનોની રચના કરવામાં…

ઑટોબાન – ચિરાગ પટેલ


ઑટોબાન - ચિરાગ પટેલ મે ૩૧, ૨૦૧૦ દુનિયાનો સહુપ્રથમ ઝડપી ગતિવાળો માર્ગ અને એની માયાજાળ જર્મનીમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમ્યાન વિકસી. એડોલ્ફ હિટલરે ૧૯૩૨મા બેકારી દુર કરવા અને સશસ્ત્ર દળોની ઝડપી હેરફેર માટે નવી માર્ગ વ્યવસ્થા શરુ કરી. હિટલરે પોતાની વિચારધારાનો પ્રચાર કરવા માટે પણ આ હાઈવે સીસ્ટમનો ઉપયોગ બખૂબી કર્યો હતો. શરૂઆતમાં આ માર્ગ વ્યવસ્થા…

વ્હૉટ્સ યોર રાશિ? – ચિરાગ પટેલ


વ્હૉટ્સ યોર રાશિ? - ચિરાગ પટેલ મે ૨૯, ૨૦૧૦ આદરણીય શ્રીમધુ રાયની નવલકથા "કિમ્બલ રેવંસવુડ" પર આધારિત આશુતોષ ગોવારીકરના મુવી "વ્હૉટ્સ યોર રાશિ?"નું ટાઈટલ ચોરી લેવા બદલ માફી માગીને આ લેખની શરૂઆત કરું છું. હું અહી જે વિગત જણાવવા જઈ રહ્યો છું એ વાચી ત્યારે પહેલવહેલો આ પ્રશ્ન જ મારા મનમાં ઉઠ્યો હતો. ભારતીય જ્યોતિષશાસ્ત્ર…

માર્કંડેય ઋષિ – ચિરાગ પટેલ


માર્કંડેય ઋષિ - ચિરાગ પટેલ મે ૨૫, ૨૦૧૦ #markandeya માર્કંડેય ઋષિ પૃથ્વી પરના સહુથી દીર્ઘાયુષી પ્રાણી છે. હજુ પણ તેઓ જીવિત છે અને ઘણા લોકોએ તેમને જોયા છે એવી કિંવદન્તીઓ પ્રચલિત છે. તેમના જેવા બીજા ચિરંજીવીઓ આ પ્રમાણે છે: રાજા બલિ, પરશુરામ, વિભીષણ, વ્યાસ, હનુમાન, અશ્વત્થામા, કૃપાચાર્ય. મહાભારત અને રામાયણ મુજબ વ્યાસ, કૃપાચાર્ય, અશ્વત્થામા, ગાલવ,…

યોગ અને આધુનિક સમાજ – ચિરાગ પટેલ


યોગ અને આધુનિક સમાજ - ચિરાગ પટેલ મે ૧૫, ૨૦૧૦ શનિવાર હમણા થોડા દિવસોથી ૮૩ વર્ષના પ્રહલાદ જાની વિષે ઘણી ચર્ચા સમાચાર પત્રોમાં ચાલી રહી છે. આ ચર્ચામાં msnbc કે યાહૂ પણ બાકાત નથી.ડોકટરો કે વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે માણસનું શરીર ૬ દિવસ ખોરાક-પાણી વગર ટકી ના શકે, વધુ ૧ કે ૨ દિવસ ખેંચી શકે.…