માનસિક શાંતિ માટે મૅનેજમેન્ટ  – ચિરાગ પટેલ ડિસેમ્બર 24, 2016


માનસિક શાંતિ માટે મૅનેજમેન્ટ  – ચિરાગ પટેલ ડિસેમ્બર 24, 2016

ભૂરો શાકભાજી નો પથારો કરીને બાજુ માં આરામ થી સૂતો તો..બાજુ માથી એક શેઠ નીકળા.
શેઠ :  ઉભો થા. ધંધા ના ટાઈમે સુઈ રઈશ તો  આગળ નઇ વધે.
ભૂરો : આગળ વધીને શુ કરવાનું?
શેઠ : પથારા માંથી દુકાન કરવાની,
દુકાન માંથી વખાર કરવાની
પછી એક્ષ્સ્પોર્ટ કરવાનું, ખેતર લેવાના
ભુરો : પછી શું કરવાનું ?
શેઠ : પછી તારા હાથ નીચે માણસો કામ કરશે
અને તારે આરામ થી ઊંઘવાનું
ભૂરો : તો અત્યારે હું શું કરતો હતો ?

* * * * * * * * * * * *

 

હજારો વર્ષોથી માણસ અનેક ઉપાધિઓ અને ઉધમાતો કરતો આવ્યો છે! અને, એ બધી ઉપાધીઓને આમંત્રણ આપ્યા પછી શાંતિની શોધમાં દોડતો રહ્યો છે! ખાસ કરીને ભારતમાં એ માટે અનેક સંશોધનો થયા છે. આજે આપણે એના મૅનૅજમૅન્ટમાં ઉપયોગી પાસા વિષે વિચાર કરીશું.

 

જ્યારે વ્યક્તિને નિર્ણય લેવાનો હોય ત્યારે એની પરિસ્થિતિ એના નિર્ણય પર અને એના અમલ પર બહુ મોટી અસર કરે છે. અમુક મૅનેજમૅન્ટ પોઝિશન ખુબ જ તણાવભરી કામગીરી ધરાવે છે. એના માટે લાયક ઉમેદવાર શોધવા સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ કે એવી પરિસ્થિતિના પ્રશ્નો પૂછી લાયક ઉમેદવારની મનોસ્થિતિ ચકાસવામાં આવે છે. જો કે આજકાલ તો દરેક નોકરી-ધંધામાં તણાવભર્યા કામ વધી ગયા છે. તણાવ વ્યક્તિને અમુક નિર્ણયો પર સંતુલિત પૃથક્કરણ કરતા રોકે છે. પરિણામે ભુલભર્યા નિર્ણયો લેવાઈ જાય છે. અને છેવટે તો એ તણાવમાં વધારો જ કરે છે.

 

આજે આપણે તણાવ ઓછો કરવાના અમુક સહેલાં ઉપાયો જોઈએ.

 

  1. જયારે માનસિક તાણ વધે ત્યારે શ્વાસોચ્છ્વાસ વધી જતાં હોય છે. પ્રયત્નપૂર્વક ધીમા , ઊંડા શ્વાસ લેવાથી તાણ ઓછો થાય છે.
  2. રોજ ધીરે ધીરે ૐનો મધ્યમ સ્વરે ઉચ્ચાર અડધો કલાક સુધી કરવો. અનેક પ્રયોગોથી આ સ્વતઃ સિદ્ધ પ્રયોગ છે. ‘અ’ ઉચ્ચાર નાભિથી, ‘ઉ’ ઉચ્ચાર છાતી મધ્યેથી અને ‘મ’ ઉચ્ચાર નાક અને હોઠ વચ્ચેથી સરખા અંતરાલમાં થાય એ ધ્યાન રાખવું. ટટ્ટાર કરોડ, ગરદન અને શક્ય હોય તો હથેળીઓ છતી રાખવી.
  3. રોજ ઓછામાં ઓછું 5 મિનિટ શ્વાસ અને ઉચ્છ્વાસ પર ધ્યાન આપવાથી અનેક લાભ થાય છે. કોઈ પણ કાર્ય કરતા શરીર ટટ્ટાર રાખી નાકના ટેરવા પર ધ્યાન આપવું. શ્વાસ કે ઉચ્છ્વાસ પ્રયત્નપૂર્વક લીધા સિવાય માત્ર અને માત્ર એમના આવાગમન પાર ધ્યાન આપવું.
  4. સંગીત અને નૃત્ય બહુ જ અકસીર પ્રયોગ છે. ગમતું સંગીત સાંભળો, ગાઓ, નાચો.
  5. કુટુંબીજનો, મિત્રો સાથે વાર્તાલાપ કરવાથી તાણ ઓછો થાય છે. (વધી પણ શકે છે, સંભાળજો !)
  6. 30મિનિટની ઝડપી ચાલ સંપૂર્ણ શરીર અને મન પર સરસ અસર કરે છે.

 

આ ઉપરાંતના પણ અનેક પ્રયોગો છે જે તમે અહીં કોમેન્ટ બોક્સમાં મુકશો તો અનેક લોકોને લાભ મળશે.

 

ૐ શાંતિ શાંતિ શાંતિ:

Advertisements

સંસ્થાકિય વ્યવસ્થાપન (Organizational Management) – ચિરાગ પટેલ ફેબ્રુઆરી 01, 2017


સંસ્થાકિય વ્યવસ્થાપન (Organizational Management) – ચિરાગ પટેલ ફેબ્રુઆરી 01, 2017

વર્ગમાં આજે સહુથી પહેલો તાસ ઈંગ્લિશનો હતો.
શિક્ષકે મનિયાને ઉભો કર્યો અને પૂછ્યું, “બોલ મનિયા, વસંતે મને મુક્કો માર્યો – એનું ઈંગ્લીશ કર.”
માનિયાએ માથુ ખંજવાળ્યું અને બોલ્યો, “વસંત પંચમી!”

સહુને વસંત પંચમીની શુભેચ્છાઓ.
***********************************************************************

થોડી ટેક્નિકલ ચર્ચા આજે કરીશું. એમાં પ્રૉજેક્ટ , પ્રોગ્રામ અને પોર્ટફોલિયો વચ્ચે સરખામણી જોઈશું.

કોઈ સંસ્થા જયારે પોતાની દિશા નક્કી કરે છે ત્યારે એ પોર્ટફોલિયો કહેવાય છે. પોતાના પોર્ટફોલિયો માટે નક્કી કરેલાં ધ્યેય પ્રાપ્તિ માટે એકથી વધુ કાર્યક્રમોની રૂપરેખા બનાવે છે જે પ્રોગ્રામ કહેવાય છે. દરેક પ્રોગ્રામને પૂરો કરવા એકથી વધુ પ્રોજેક્ટ હાથ પર લેવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, આદરણીય જુ.કાકાએ “શુદ્ધ ગુજરાતી ભાષાનું જતન” એ ધ્યેય હેઠળ કંઈક કરવાનું નક્કી કર્યું, એ પોર્ટફોલિયો કહેવાય. એ પોર્ટફોલિયો અંગે ઈમેલથી જુ.કાકાએ મિત્રો સાથે ચર્ચા કરી અને “વેબગુર્જરી” વેબસાઈટ નામના પ્રોગ્રામ હેઠળ એ ધ્યેયને પામવા પ્રયત્ન કરવાનું નક્કી કર્યું. વેગુ સાઈટના પ્રોગ્રામ હેઠળ અનેક પ્રોજેક્ટ હાથ ધરવામાં આવ્યાં; જેમ કે, ડોમેન રજીસ્ટર કરવું, સાઈટની થીમ નક્કી કરવી, સાઈટ પર પીરસવાની સામગ્રી, લેખકોનો સંપર્ક, સમયપત્રક, જાહેરાત, વગેરે.

(credit: https://pmstudycircle.com/2012/03/project-management-vs-program-management-vs-portfolio-management/)

1) કાર્ય ક્ષેત્ર
પ્રૉજેક્ટનું ધ્યેય પહેલેથી નક્કી હોય છે અને પ્રોજેક્ટના કાર્યકાળ દરમિયાન એમાં ફેરફાર થયા કરતા હોય છે.
પ્રોગ્રામનું કાર્યક્ષેત્ર વધારે વિસ્તૃત હોય છે અને એમાં એક કરતા વધુ પ્રોજેક્ટ અને પોર્ટફોલિયો હોઈ શકે છે.
પોર્ટફોલિયો સંસ્થાની વ્યૂહરચના મુજબ કાર્યક્ષેત્રમાં ફેરફાર આવતો હોય છે.

2) બદલાવ
પ્રોજેક્ટને અમલમાં મુકતાં એમાં ઘણાં ફેરફાર થતા હોય છે.
પ્રોગ્રામમાં આંતરિક અને બાહ્ય પરિબળોને લીધે ફેરફાર આવતાં હોય છે.
સંસ્થાની વ્યૂહરચના પોર્ટફોલિયો બદલવામાં મોટો ભાગ ભજવે છે.

3) આયોજન
પ્રોજેક્ટના અમલીકરણમાં વિસ્તૃત ફલકમાંથી બારીક વિગતોનું આયોજન સતત ચાલ્યા કરતુ હોય છે.
પ્રોગ્રામનું આયોજન હંમેશા વિસ્તૃત ફલક પર થતું હોય છે જે વિવિધ પ્રોજેક્ટને માર્ગદર્શન પૂરું પડે છે.
પોર્ટફોલિયોમાં માર્ગદર્શિકાઓ હોય છે જે પ્રોગ્રામનું ફલક નક્કી કરે છે.

4) વ્યવસ્થાપન
પ્રોજેક્ટમાં કૌશલ્ય ધરાવતા કામગારોનું વ્યવસ્થાપન કરવાનું હોય છે.
પ્રોગ્રામમાં વિવિધ પ્રોજેક્ટ મેનેજરોનું વ્યવસ્થાપન હોય છે અને પોર્ટફોલિયોમાં વિવિધ પ્રોગ્રામ મેનેજરોને આવરી લેવામાં આવે છે.

5) સફળતાનો માપદંડ
ઉત્પાદનની ગુણવત્તા, સમયસર ઉત્પાદન, ખર્ચ, ગ્રાહક સંતોષ વગેરે પ્રોજેક્ટની સફળતા દર્શાવે છે.
પ્રોગ્રામની સફળતા એના ધ્યેય મુજબના આયોજન અને લાભ પાર આધારિત હોય છે.
પોર્ટફોલિયોની સફળતા આર્થિક રોકાણ અને અમલીકરણની ઉપલબ્ધી પરથી નક્કી થાય છે.