રાજયોગ અંગ ૫ – પ્રત્યાહાર – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૫ – પ્રત્યાહાર - ચિરાગ પટેલ ૨૦૨૧ જૂન ૦૯ સપ્તર્ષિ ૮૬૯૬ અષ્ટાંગ યોગના પ્રથમ ચાર અંગો બાહ્ય આચાર અને બાહ્ય શુદ્ધિ માટેના છે. ત્યાર પછીના ચાર અંગો અંતર્મુખી અને આંતરિક શુદ્ધિ માટેના છે. અંતર્મુખી અંગોમાં પ્રથમ અંગ એ પ્રત્યાહાર. પ્રત્યાહાર શબ્દ ‘પ્રતિ’ અને ‘આહાર’ બે શબ્દોના સમાસથી બને છે. ‘પ્રતિ’ એટલે વિરોધી. આમ,…

વાંચન દ્વારા સર્જન – ચિરાગ પટેલ


વાંચન દ્વારા સર્જન - ચિરાગ પટેલ ૨૦૨૧ જૂન ૦૪ સર્જન પ્રકૃતિની અભિવ્યક્તિ છે. પ્રકૃતિના કણ-કણમાં સર્જન છે.ગદ્ય કે પદ્યનું સર્જન પણ પ્રકૃતિની જ અભિવ્યક્તિ છે. લેખન સર્જન જાણે પાટલપુષ્પનો છોડ ઉછેરી, એ પુષ્પો આદ્યશક્તિના ચરણે અર્પણ કરવાની પ્રક્રિયા છે.પુષ્પો છોડ પર પાંગરે છે. બીજ અંકુરિત થઈ સંવર્ધનથી છોડ બને છે.આ બીજ ક્યાંથી આવે છે?એ બીજ…

બહુનરગામી – ચિરાગ પટેલ


બહુનરગામી - ચિરાગ પટેલ મે ૨૦, ૨૦૧૧ પ્રિય ભુપેન્દ્રભાઈના માનવીય મનોરાજ્ય પરના સરસ લેખમાં પ્રોમિસ્ક્યુઅસ (promiscuous ) એવા શબ્દનો પ્રયોગ સ્ત્રી માટે થયો હતો. એ લેખ તમે અહી(http://brsinh.wordpress.com/2011/05/19/%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AB%80-mildly-promiscuous-hard-truths-about-human-nature/) વાચી શકો છો. એ લેખ પરની ચર્ચામાં પ્રોમિસ્ક્યુઅસ શબ્દ માટેના ભાષાંતરની ચર્ચા પર ઉપડી હતી. હું ત્યાં જવાબ લખવા જતો હતો અને એક બીજો વિચાર સ્ફૂર્યો અને…

તરંગ સમીકરણ – ચિરાગ પટેલ


તરંગ સમીકરણ (wave function ) - ચિરાગ પટેલ જાન્યુઆરી ૦૮, ૨૦૧૧ તરંગ સમીકરણ ક્વોન્ટમ ફીઝીક્સમાં એક બહુ જ અગત્યનું સમીકરણ છે. એ કોઈ પણ એક સમયે અને અવકાશમાં કોઈ એક કે વધુ પાર્ટીકલની ક્વોન્ટમ સ્થિતિ ગાણિતિક રીતે સમજાવે છે. ક્વોન્ટમ મિકેનિકસનાં સિદ્ધાંતો કોઈ એક સમયે અને સ્થળે કણ કઈ સ્થિતિમા હશે અને આ તરંગ સમીકરણ…

રાજયોગ અંગ ૪ – પ્રાણાયામ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૪ - પ્રાણાયામ - ચિરાગ પટેલ ઓગસ્ટ ૨૧, ૨૦૧૦ રાજયોગનું ચોથું અંગ પ્રાણાયામ એક બહુ જ અગત્યનું પદ છે. આજકાલ જાણે યોગાસન અને પ્રાણાયામનો વા-વંટોળ ફૂકાયો લાગે છે. બહુ મોટો માનવ સમુદાય શ્વાસોચ્છવાસનાં આપણા શરીર અને મન પર પડતા પ્રભાવને સ્વીકારી પ્રાણાયામ કરતો થઇ ગયો છે. (કડવી વાસ્તવિકતા છે, પણ સાચું છે કે…

રાજયોગ અંગ ૩ – આસન – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૩ - આસન - ચિરાગ પટેલ જુલાઈ ૨૩, ૨૦૧૦ રાજયોગના ત્રીજા અંગ આસનનો અર્થ સામાન્ય રીતે બેસવું કે કોઈ એક સ્થિતિમાં શરીરને રાખવું એવો થાય છે. આસન એટલે શરીરની કસરત એવો પણ અર્થ કરી શકાય. મૂળભૂત ચોર્યાસી આસનો હઠયોગ શાસ્ત્રોમાં બતાવવામાં આવ્યા છે. દરેક પશુ કે પક્ષીની ચોક્કસ સ્થિતિ પરથી આસનોની રચના કરવામાં…

રાજયોગ અંગ ૨ – નિયમ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૨ - નિયમ - ચિરાગ પટેલ જુલાઈ ૧૦, ૨૦૧૦ રાજયોગના બીજા પદ નિયમને આજે સમજીએ. કોઈ પણ પ્રતિજ્ઞા, ટેક કે આચરણના અનુસરણને નિયમ કહે છે. પાતંજલ યોગસૂત્રમાં પાંચ નિયમ કહ્યા છેઃ શૌચ, સંતોષ, તપ, સ્વાધ્યાય અને ઈશ્વરપ્રણિધાન. આ બધી ક્રિયાના પાલનને નિયમ કહે છે. દરેકે દરેક ધર્મ કે સંપ્રદાય અમુક ચોક્કસ નિયમોના પાલન…

રાજયોગ અંગ ૧ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૧ - ચિરાગ પટેલ જુન ૧૨, ૨૦૧૦ પતંજલિ ઋષિનાં અષ્ટાંગ યોગથી કોણ પરિચિત નહિ હોય? પતંજલિ યોગસૂત્રમાં અલગ - અલગ પદોમાં સમાયેલા આ નિર્દેશોનું દુનિયાભરમાં આજે તો અનુકરણ કરનારા બહુ લોકો છે. ઘણા વિદ્વાનોએ એના પર સરસ વિવેચન પણ કર્યા છે. સ્વામી વિવેકાનંદનું "સરળ રાજયોગ" પુસ્તક અષ્ટાંગ યોગ પર આધારિત છે. આપણા મુખ્ય…

ઑટોબાન – ચિરાગ પટેલ


ઑટોબાન - ચિરાગ પટેલ મે ૩૧, ૨૦૧૦ દુનિયાનો સહુપ્રથમ ઝડપી ગતિવાળો માર્ગ અને એની માયાજાળ જર્મનીમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમ્યાન વિકસી. એડોલ્ફ હિટલરે ૧૯૩૨મા બેકારી દુર કરવા અને સશસ્ત્ર દળોની ઝડપી હેરફેર માટે નવી માર્ગ વ્યવસ્થા શરુ કરી. હિટલરે પોતાની વિચારધારાનો પ્રચાર કરવા માટે પણ આ હાઈવે સીસ્ટમનો ઉપયોગ બખૂબી કર્યો હતો. શરૂઆતમાં આ માર્ગ વ્યવસ્થા…