રાજયોગ અંગ ૫ – પ્રત્યાહાર – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૫ – પ્રત્યાહાર - ચિરાગ પટેલ ૨૦૨૧ જૂન ૦૯ સપ્તર્ષિ ૮૬૯૬ અષ્ટાંગ યોગના પ્રથમ ચાર અંગો બાહ્ય આચાર અને બાહ્ય શુદ્ધિ માટેના છે. ત્યાર પછીના ચાર અંગો અંતર્મુખી અને આંતરિક શુદ્ધિ માટેના છે. અંતર્મુખી અંગોમાં પ્રથમ અંગ એ પ્રત્યાહાર. પ્રત્યાહાર શબ્દ ‘પ્રતિ’ અને ‘આહાર’ બે શબ્દોના સમાસથી બને છે. ‘પ્રતિ’ એટલે વિરોધી. આમ,…

રાજયોગ અંગ ૪ – પ્રાણાયામ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૪ - પ્રાણાયામ - ચિરાગ પટેલ ઓગસ્ટ ૨૧, ૨૦૧૦ રાજયોગનું ચોથું અંગ પ્રાણાયામ એક બહુ જ અગત્યનું પદ છે. આજકાલ જાણે યોગાસન અને પ્રાણાયામનો વા-વંટોળ ફૂકાયો લાગે છે. બહુ મોટો માનવ સમુદાય શ્વાસોચ્છવાસનાં આપણા શરીર અને મન પર પડતા પ્રભાવને સ્વીકારી પ્રાણાયામ કરતો થઇ ગયો છે. (કડવી વાસ્તવિકતા છે, પણ સાચું છે કે…

રાજયોગ અંગ ૨ – નિયમ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૨ - નિયમ - ચિરાગ પટેલ જુલાઈ ૧૦, ૨૦૧૦ રાજયોગના બીજા પદ નિયમને આજે સમજીએ. કોઈ પણ પ્રતિજ્ઞા, ટેક કે આચરણના અનુસરણને નિયમ કહે છે. પાતંજલ યોગસૂત્રમાં પાંચ નિયમ કહ્યા છેઃ શૌચ, સંતોષ, તપ, સ્વાધ્યાય અને ઈશ્વરપ્રણિધાન. આ બધી ક્રિયાના પાલનને નિયમ કહે છે. દરેકે દરેક ધર્મ કે સંપ્રદાય અમુક ચોક્કસ નિયમોના પાલન…

રાજયોગ અંગ ૧ – ચિરાગ પટેલ


રાજયોગ અંગ ૧ - ચિરાગ પટેલ જુન ૧૨, ૨૦૧૦ પતંજલિ ઋષિનાં અષ્ટાંગ યોગથી કોણ પરિચિત નહિ હોય? પતંજલિ યોગસૂત્રમાં અલગ - અલગ પદોમાં સમાયેલા આ નિર્દેશોનું દુનિયાભરમાં આજે તો અનુકરણ કરનારા બહુ લોકો છે. ઘણા વિદ્વાનોએ એના પર સરસ વિવેચન પણ કર્યા છે. સ્વામી વિવેકાનંદનું "સરળ રાજયોગ" પુસ્તક અષ્ટાંગ યોગ પર આધારિત છે. આપણા મુખ્ય…

upanishad prayers


ॐ सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै । तेजस्वि नावधीतमस्तु मा विद्विषावहै । ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ om saha naavavatu| saha nau bhunaktu| saha viryam karavaavahai| tejasvi naavadheetamastu maa vidvisshavahai| om shaantihi shaantihi shaantihi || હે પરામાત્મા! આપ આપણા બેઉની (ગુરુ-શિષ્ય) એક સાથે રક્ષા કરો. આપણા બંનેયનું એક સાથે પાલન…

રુદ્ર કોણ છે? – ચિરાગ પટેલ 2018 ડિસેમ્બર 08


રુદ્ર કોણ છે? - ચિરાગ પટેલ 2018 ડિસેમ્બર 08 રુદ્ર કોણ છે? રુદ્ર ક્ષર છે, જે બધું નાશ પામે છે. રુદ્ર અક્ષર છે, જે ક્યારેય નાશ નથી પામતું. રુદ્ર ૐ છે. રુદ્ર દરેક તારાવિશ્વ, દરેક તારલાં અને દરેક ગ્રહ છે. સૂર્ય, ચંદ્ર, પૃથ્વી, ગુરુ, શનિ, વગેરે રુદ્ર છે. આખું બ્રહ્માંડ રુદ્ર છે. રુદ્ર પાંચ તત્વો…

કોણ પહેલું? – – ચિરાગ પટેલ Dec 10, 2019


કોણ પહેલું? – – ચિરાગ પટેલ Dec 10, 2019 મનુષ્ય પહેલાં વાનર હતો. વાનર પહેલાં મહાકાય પ્રાણીઓ જેવા કે ડાયનૉસૉર હતાં. પ્રાણીઓ પહેલાં વનસ્પતિ હતી. વનસ્પતિ પહેલાં ફૂગ અને લીલ હતી. ફૂગ અને લીલ પહેલાં બૅક્ટેરિયા હતાં. બૅક્ટેરિયા પહેલાં વાયરસ હતાં. વાયરસ પહેલાં સમુદ્ર હતો. સમુદ્ર પહેલાં લાવા હતો. લાવા પહેલાં સૂર્ય હતો. સૂર્ય પહેલાં…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : પ્રણવ અને ચાર મૂળભૂત બળ – ચિરાગ પટેલ


ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : પ્રણવ અને ચાર મૂળભૂત બળ – ચિરાગ પટેલ નારદપરિવ્રાજક ઉપનિષદમાં વિવિધ શ્લોકના સમૂહને ઉપદેશ તરીકે પ્રસ્તુત કર્યાં છે. એમાંથી આઠમા ઉપદેશમાં કંઈક એવું કહેવાયું છે, જે લગભગ 100-150 વર્ષો પહેલાં આપણે પ્રથમવાર આધુનિક વિજ્ઞાન અને વિશેષતઃ ક્વૉન્ટમ ભૌતિકશાસ્ત્રમાં  જાણ્યું! સહુપ્રથમ આઠમા ઉપદેશના એ શ્લોક અને એમના અર્થ જોઈએ. अथ हैनं…